100 ปี !! ธงชาติไทย

09 ต.ค.
ธงชาติ

ณ ป้อมวิไชยประสิทธิ์ สถานที่ที่ธงชาติถูกชักขึ้นเป็นแห่งแรกในสยามประเทศ

         การจัดพิธีเคารพธงชาติไทย เนื่องในโอกาสครบรอบ 100 ปี การประกาศใช้ธงไตรรงค์เป็นธงชาติไทย ครั้งนี้ เนื่องจากรัฐบาลมีมติเห็นชอบกำหนดให้วันที่ 28กันยายน ของทุกปี เป็นวันพระราชทานธงชาติไทย (Thai National Flag Day) เพื่อน้อมสำนึกในพระมหากรุณาธิคุณของพระมหากษัตริย์ไทยทุกพระองค์ โดยเฉพาะอย่างยิ่ง พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 6 ที่ทรงโปรดเกล้าโปรดกระหม่อมตราพระราชบัญญัติธง พุทธศักราช 2460  รวมถึง เพื่อเป็นการเผยแพร่ความรู้ รณรงค์จิตสำนึกกำลังพลของกองทัพอากาศ ให้เกิดความภาคภูมิใจในเอกราชของชาติไทย 

จากจดหมายเหตุบันทึกของเรือรบฝรั่งเศสระบุว่า ธงประจำชาติสยามถูกชักขึ้นสู่ยอดเสาครั้งแรก เมื่อวันที่ 3 กันยายน พ.ศ.2223 ณ ป้อมวิไชยประสิทธิ์ สมัยกรุงศรีอยุธยา รัชสมัยของสมเด็จพระนารายณ์มหาราช สำหรับป้อมวิไชยประสิทธิ์ เดิมชื่อ “ป้อมวิไชยเยนทร์ ” หรือ “ป้อมบางกอก” สร้างขึ้นในสมัยสมเด็จพระนารายณ์มหาราช โดยเจ้าพระยาวิไชยเยนทร์กราบบังคมทูลแนะนำให้สร้างขึ้น พร้อมป้อมทางฝั่งตะวันออกของแม่น้ำเจ้าพระยา เมื่อสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราชทรงสถาปนากรุงธนบุรีเป็นราชธานี ทรงสร้างพระราชวังในบริเวณป้อมแห่งนี้ พร้อมปรับปรุงป้อม และพระราชทานนามใหม่ว่า “ป้อมวิไชยประสิทธิ์” ปัจจุบันป้อมวิไชยประสิทธิ์ใช้เป็นที่ยิงสลุตในพิธีสำคัญต่างๆ และติดตั้งเสาธงเพื่อประดับธงราชนาวี และธงผู้บัญชาการทหารเรือ

ทั้งนี้ ธงชาติของแผ่นดินไทย เริ่มขึ้นในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช ทรงกำหนดให้ใช้จักร อันเป็นเครื่องหมายแห่งพระบรมราชวงศ์จักรี ลงไว้กลางธงผ้าผืนแดง สำหรับในเรือกำปั่นหลวง เพื่อแสดงความแตกต่างจากเรือราษฎรชาวสยามทั่วไป ที่ยังคงใช้ธงแดงเกลี้ยงมาตั้งแต่สมัยกรุงศรีอยุธยา ต่อมาในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย ได้โปรดให้ทำรูปช้างสีขาวไว้กลางวงจักร เพื่อชักในเรือหลวง ส่วนเรือราษฎรยังคงใช้ธงแดงเช่นเดิม ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงมีพระบรมราชโองการให้เรือของราษฎรใช้ธงเหมือนอย่างเรือหลวง แต่ให้นำรูปจักรออก เพราะเป็นของสูง คงไว้แต่ช้างเผือกบนพื้นแดงต่างกันแค่เพียงสีพื้น โดยธงเรือราษฎรมีพื้นสีแดง ส่วนเรือหลวงมีพื้นสีขาว 

จนกระทั่งในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ตรา พ.ร.บ.ว่าด้วยแบบอย่างธงสยาม ร.ศ. 110 ขึ้น เป็นพระราชบัญญัติธงฉบับแรกของประเทศไทย โดยธงเรือรบหลวงมีรูปช้างเผือกทรงเครื่องบนพื้นแดง มีจักรอยู่บนมุมซ้าย ส่วนธงเรือราษฎร เป็นรูปช้างเผือกเปล่าบนพื้นแดง และต่อมาได้ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ออก พ.ร.บ.ธง ร.ศ. 129 ขึ้นใหม่ โดยแยกเป็น ธงราชการ ธงทหารเรือ และธงชาติ  โดยแรกเริ่มนั้น ธงชาติยังมีรูปแบบเหมือนธงเรือราษฎร เรือเป็นรูปช้างเผือกบนพื้นแดง จนกระทั่งในปี พ.ศ.2459 ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ออกประกาศเพิ่มเติมแก้ไข พ.ร.บ.เพิ่มเติม และนำมาสู่การพระราชทาน ธงไตรรงค์ เป็นธงประจำชาติ ในวันที่ 28 กันยายน 2460 และทรงคงไว้ซึ่งธงราชนาวี อันเป็นธงชาติอีกแบบหนึ่ง ซึ่งแสดงถึงความเป็นชาติไทยที่ชักในเรือหลวง  นับได้ว่า พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงเป็นผู้ให้กำเนิดธงราชนาวีอย่างเป็นทางการ เช่นเดียวกับธงไตรรงค์ 

ที่มาข้อมูล:หอสมุดแห่งชาติ